AI Triage in de Zorg: Praktische Gids

"Onze assistentes besteden de helft van hun tijd aan het inschatten van urgentie. Kan AI dat niet slimmer?"

Deze vraag krijg ik steeds vaker van praktijkhouders en zorgmanagers. De druk op de eerstelijnszorg neemt toe, personeel is schaars, en patiënten verwachten snelle antwoorden. AI-triage belooft een deel van de oplossing, maar wat werkt echt? En wat is hype?

In deze gids deel ik wat ik heb geleerd uit implementaties bij huisartsenpraktijken en klinieken. Geen marketingverhalen, maar een eerlijke kijk op de mogelijkheden en beperkingen van AI-triage anno 2025.

Wat is AI triage en waarom nu?

Triage is het proces waarbij je bepaalt hoe urgent een zorgvraag is. Traditioneel doet een assistente of triagist dit op basis van een telefoongesprek, een vragenlijst, of een korte beoordeling. AI-triage automatiseert een deel van dit proces.

Concreet betekent dit: een patiënt beschrijft klachten via een app, chatbot of online formulier. De AI analyseert de tekst, stelt eventueel vervolgvragen, en geeft een urgentie-inschatting. De triagist of arts ziet deze inschatting en kan sneller beslissen.

Waarom is dit nu relevant?

• 1. Personeelstekort. De zorg kampt met een structureel tekort aan medewerkers. Alles wat repetitief werk vermindert, helpt.
• 2. Betere AI-modellen. De taalmodellen van 2025 begrijpen medische context veel beter dan een paar jaar geleden.
• 3. Patiëntverwachtingen. Mensen zijn gewend aan digitale diensten en verwachten ook van de zorg snelle, toegankelijke communicatie.

Hoe werkt AI triage in de praktijk?

Een AI-triagesysteem doorloopt doorgaans vier stappen:

1. Intake. De patiënt beschrijft klachten in eigen woorden, via tekst of spraak. Sommige systemen stellen gerichte vervolgvragen.
2. Analyse. De AI herkent symptomen, zoekt naar alarmsignalen ("rode vlaggen"), en vergelijkt met bekende patronen.
3. Classificatie. Op basis van de analyse krijgt de zorgvraag een urgentieklasse: direct arts nodig, binnen 24 uur, of kan wachten.
4. Routing. De patiënt wordt doorgestuurd naar de juiste zorgverlener of krijgt zelfzorgadvies.

Belangrijk: In alle gevallen die ik ken, blijft een mens eindverantwoordelijk. De AI geeft een suggestie, de triagist of arts neemt de beslissing. Dit is niet alleen verstandig, maar ook wettelijk vereist voor medische beslissingen.

Integratie met HIS en EPD

Een AI-triagesysteem staat of valt met de koppeling aan je bestaande systemen. In de huisartsenzorg betekent dit integratie met het Huisarts Informatie Systeem (HIS). In klinieken gaat het om het Elektronisch Patiëntendossier (EPD).

Waar moet je op letten?

• • HL7 FHIR. Dit is de standaard voor gegevensuitwisseling in de zorg. Vraag je leverancier of het systeem FHIR ondersteunt.
• • Bidirectionele koppeling. Idealiter kan de AI patiëntcontext ophalen (voorgeschiedenis, medicatie) én de triage-uitkomst terugschrijven.
• • Technische support. Vraag hoe lang integratie duurt en wat de leverancier doet als er iets misgaat. Reken op 4-8 weken voor een basis-integratie.

AVG en medische data: wat mag wel en niet?

Medische gegevens zijn "bijzondere persoonsgegevens" onder de AVG. Dat betekent strengere regels. Hier zijn de belangrijkste punten:

Wat je moet regelen:

• • Verwerkersovereenkomst. Je AI-leverancier verwerkt data namens jou. Leg dit vast in een contract.
• • DPIA. Voor nieuwe technologie met medische data is een Data Protection Impact Assessment vaak verplicht.
• • Dataminimalisatie. Verwerk alleen gegevens die nodig zijn voor de triage. Niet meer.
• • NEN 7510. Dit is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. Vraag of je leverancier gecertificeerd is.

EU AI Act: Vanaf 2025 gelden extra regels voor AI in de zorg. Triagesystemen vallen waarschijnlijk onder "hoog risico", wat betekent dat je moet kunnen uitleggen hoe beslissingen tot stand komen en dat je menselijk toezicht moet garanderen.

Kosten en ROI: wanneer verdien je het terug?

De kosten voor AI-triage variëren sterk, afhankelijk van complexiteit en schaal. Hier een indicatie voor een gemiddelde huisartsenpraktijk:

Waar zit de terugverdientijd?

• • Tijdsbesparing intake. Praktijken melden 20-40% minder tijd per triage-contact.
• • Minder onnodige consulten. Betere triage leidt tot minder verkeerde doorverwijzingen.
• • 24/7 beschikbaarheid. Patiënten kunnen buiten kantooruren alvast hun klachten doorgeven.

Realistisch gezien: voor een praktijk met 3+ assistentes kan het binnen 12-18 maanden terugverdiend zijn. Voor kleinere praktijken is de business case lastiger, tenzij je samenwerkt met andere praktijken.

Van pilot naar productie: het implementatietraject

Een succesvolle implementatie verloopt in fasen. Hieronder een realistisch tijdpad:

Totale doorlooptijd: 4-6 maanden van start tot volledige uitrol. Dit klinkt lang, maar een zorgvuldige implementatie voorkomt problemen later.

Conclusie: is AI triage iets voor jouw praktijk?

AI-triage is geen tovermiddel, maar een hulpmiddel. Het werkt het beste in praktijken die:

• • Voldoende volume hebben (minimaal 100+ triagecontacten per week)
• • Bereid zijn te investeren in een zorgvuldige implementatie
• • Een team hebben dat openstaat voor digitale hulpmiddelen
• • De AVG-compliance serieus nemen

Mijn advies: begin klein. Probeer het systeem eerst op een beperkte groep patiënten of een specifiek type klachten. Meet wat het oplevert, zowel in tijd als in kwaliteit. En wees eerlijk over wat wel en niet werkt.

De technologie is er. De vraag is of jouw organisatie er klaar voor is.